Fotografie: Kunst of geen kunst?

Er wordt veel gediscussieerd over de plaats van fotografie in de beeldende kunst. Want hoe groot is de K van Kunst in de fotografie eigenlijk? Hoe bepaal je de waarden van een foto? Maakt het uit of een foto gemaakt is door een vakkundig persoon, of door een amateur? En is de essentie van een foto belangrijk? Wat maakt een foto een kunstfoto?

Fotografie is uitgevonden omdat mensen de werkelijkheid zo precies mogelijk wilde vastleggen. In die tijd was fotografie een middel om de werkelijkheid visueel vast te leggen. In 1861 speelde de eerste recht zaak over dit dilemma. ‘De rechter bepaalden toen dat foto’s de vruchten zouden zijn van menselijk denken en geest, van kunstzinnige smaak of intelligentie, het stempel van de persoonlijkheden zouden kunnen dragen en daarmee tot kunstwerken worden.’

Nog steeds laat zo nu en dan de eeuwenoude discussie of fotografie wel tot de kunstvorm gerekend mag worden. Sommige mensen beweren dat fotografie in artistieke zin de schilderkunst imiteert. Ik ben het hier niet mee eens want veel fotografen proberen niet alleen maar de werkelijkheid zo realistisch mogelijk weer te geven. Veel kunstenaar gebruiken fotografie als techniek om de artistieke grenzen van het medium te verkennen.

Ik vind dat je fotografie als kunstvorm mag en kan zien. Ik vind dat iedereen voor zichzelf kan en moet bepalen of hij of zij iets kunst vind. Om voor mezelf duidelijk te krijgen wanneer ik een foto als kunst zie heb ik een lijst opgesteld. Deze lijst bevat vijf punten waar ik bij stil sta als ik een foto beoordeel op zijn kunstgehalte.

Intentie?
Ik vind de intentie van een foto een belangrijk aspect. Een foto krijgt voor mij sneller een kunstbetekenis als de maker iets/een verhaal met zijn foto probeert te vertellen. Ik vind het belangrijk dat een fotograaf nadenkt over zijn (kunst)foto’s. Als een fotograaf de omgeving en de personen op de foto regisseert geeft dit voor mij een extra kunstzinnig gevoel. De fotograaf is dan bezig met het ‘manipuleren’ van de werkelijkheid. Dit betekent dat de maker overal over nadenkt. Dit resulteert naar mijn mening vaak in een kunstfoto.

Materialen?
Welke materialen heeft de maker gebruikt? Ik vind dit een belangrijk aspect bij kunstfotografie. Stel je voor dat een fotograaf personen vast wil leggen op zijn camera, en op deze manier kunst wil produceren. Dan moet er nagedacht worden over compositie, kleding, kleuren, make-up, modellen, accessoires locatie etc. Kleuren zijn voor mij een belangrijk aspect bij kunstfotografie. Een foto hoeft niet altijd in scène gezet te worden om en kunstfoto te zijn, maar vaak gaat mijn smaak wel die kant uit.

(on)Begrijpelijk?
Als ik niet in een oogopslag zie wat er allemaal op de foto te zien is, betekent dit dat de foto mijn aandacht krijgt. Als ik over een foto na moet denken of het afgebeelde moet interpreteren ervaar ik dit als kunst. Dit betekent niet dat een foto daardoor onbegrijpelijk moet zijn. Maar als ik stil moet staan bij het afgebeelde, als de maker mij laat nadenken over zijn werk en ik het vervolgens begrijp dan heeft hij zijn doel bereikt. Soms kan een foto ook onbegrijpelijk blijven, dit kan spannend en indrukwekkend zijn.

Vakkundigheid?
Vakkundigheid is voor mij geen belangrijk aspect. De opleiding van de maker speelt voor mij geen rol. Uit de les is gebleken dat ik het schilderwerk van een aap meer als kunst ervaar en mooier vind dan dat van een bekende schilder.

Originaliteit?
Originaliteit vind ik belangrijk. Een fotograaf met een eigen invalshoek creëert een eigenstijl. Als ik een aantal fotoseries zie die over hetzelfde onderwerp gaan, dan zorgt een originele aanpak ervoor dat ik door iedere foto geboeid blijf. Originaliteit zie ik niet zozeer in het kiezen van een onderwerp maar als de manier waarop een fotograaf zo’n onderwerp invult.

Mijn standpunt: Ik vind een foto een kunstfoto als de foto een verhaal vertelt of een probleem aan de orde stelt. Als de fotograaf een onderwerp heeft gekozen moet hij deze op een originele manier invullen. Voordat de foto gemaakt wordt, moet er nagedacht zijn over alle elementen die op de foto te zien zijn. Een kunstfoto moet de aandacht van mensen trekken, mensen moeten geboeid of gefascineerd raken door datgene wat ze zien. De vakkundigheid van de maker speelt hierbij geen rol.